د ګل بادشاه او نعیم شاه ویرنه: په لومړۍ نړیواله جګړه کې د ملګرتیا او قربانۍ داستان

د خټکو د ولسي سندرو په منځ کې د "ګل بادشاه سندره" یو له تر ټولو دردناکو او تاریخي مرثیو څخه ده. بسټر ګوډوین پخپلو یادښتونو کې دغه ریښتینې پیښه ثبت کړې ده، چې په لومړۍ نړیواله جګړه کې د پښتونولۍ د بدل د قانون، پوځي خدمت او د دوو زلمیو ترمنځ د ریښتینې ملګرتیا داستان بیانوي.

د دې کیسې اتلان، ګل بادشاه او نعیم شاه، دواړه د خټکو د "غورزندي" د کلي اوسیدونکي وو. د پخوانیو دښمنیو له مخې د دوی کورنیو ترمنځ د بدل تار غځیدلی و، خو په خپله د دوی په زړونو کې هیڅ ډول شخصي کینه نه وه.

کله چې په ۱۹۱۴ کې لومړۍ نړیواله جګړه پیل شوه، دواړه زلمي په پوځ کې شامل شول او په ناڅاپي ډول په یوه رجمنټ کې سره یوځای شول. هلته ګل بادشاه نعیم شاه ته وویل: "نعیمه، موږ په کلي کې دښمنان یو خو دلته په پردي وطن کې یو بل ته د ورور په شان یو، راځه تر څو چې په پوځ کې یو دا دښمني هیره کړو." نعیم شاه ورته په پښتني مینه وویل: "په دواړو سترګو."

د دوی ملګرتیا دومره پخه شوه چې بې سارې وه. وروسته د دوی رجمنټ د عثماني لښکر پر وړاندې د میسوپوټیمیا (عراق) جبهې ته واستول شو. د جګړې په لومړۍ کرښه کې ګل بادشاه سخت ټپي شو او په روغتون کې یې د مرګ شېبې په خورا سخت درد کې تیرولې.

ګل بادشاه له نعیم شاه څخه په ژړا وغوښتل چې دی له دې سخت عذاب څخه خلاص کړي او په خنجر یې ووژني. نعیم شاه لومړی دا ونه منله، خو کله چې ګل بادشاه ورته د دوی د ملګرتیا او سوګند واسطه کړه، نو نعیم شاه په ډېر درد سره د خپل خوږ ملګري روح ته نجات ورکړ.

یو بل سرتیري دا صحنه ولیده او د پخوانۍ دښمنۍ تور یې پرې ولګاوه. نعیم شاه ونیول شو او په زندان کې یې خپله دغه مشهوره او ویرجنې سندرې په بڼه د خپلې ملګرتیا او اخلاص داستان ولیکه، چې تر ننه د پښتو په شفاهي ادبیاتو کې یادیږي.